- تعداد نمایش : 55
- تعداد دانلود : 62
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2060
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .83339
سال : 19
شماره : 7
شماره پی در پی : 125
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 7،
،
شماره پی در پی 125
بررسی مؤلفه های حقوق شهروندی در آثار نویسندگان زن معاصر (موردکاوی: رمان سووشون اثر سیمین دانشور)
صفحه
(261
- 278)
فتانه سمسار خیابانیان (نویسنده مسئول)، نازلی صدرواحدی
تاریخ دریافت مقاله
: فروردین 1405
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: تیر 1405
چکیده
زمینه و هدف: با گسترش رویکردهای میان‌رشته ای در مطالعات ادبی و علوم اجتماعی، بررسی بازتاب مفاهیم حقوق شهروندی در متون ادبی به یکی از حوزه های مهم پژوهش تبدیل شده است. رمان سووشون بدلیل بازنمایی مناسبات قدرت، سلطه، استعمار، نابرابریهای اجتماعی و جایگاه زنان، بستری مناسب برای تحلیل مؤلفه های حقوق شهروندی فراهم می‌آورد. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف واکاوی ابعاد مختلف حقوق شهروندی و شیوه بازنمایی آن در این رمان انجام شده است.
روش مطالعه: این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و روش سندکاوی انجام شده است. داده های پژوهش از متن رمان سووشون استخراج و بر اساس مؤلفه های حقوق شهروندی شامل حقوق مدنی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته اند.
یافته های پژوهش: یافته های پژوهش نشان میدهد که رمان سووشون طیف گسترده ای از مؤلفه های حقوق شهروندی، از جمله حق حیات، کرامت انسانی، آزادی اندیشه و بیان، امنیت، مالکیت، حریم خصوصی، آموزش، اشتغال، بهداشت، رفاه اجتماعی، مشارکت اجتماعی و حق نقد قدرت سیاسی را در بستر تحولات اجتماعی و سیاسی رمان بازنمایی میکند و تصویری روشن از موانع ساختاری تحقق این حقوق، بویژه برای زنان را ارائه میدهد و تأثیر استعمار و نابرابریهای اجتماعی را بر محدود شدن حقوق شهروندی آشکار میسازد.
نتایج پژوهش: نتایج پژوهش حاکی از آن است که در رمان سووشون با اتخاذ رویکردی انتقادی، حقوق شهروندی فراتر از حقوق فردی و در پیوند با ساختارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه تبیین شده است. این اثر ضمن نقد سازوکارهای تبعیض، بر ضرورت صیانت از کرامت انسانی، عدالت اجتماعی، مشارکت مدنی و نقش زنان در فرایند تحقق حقوق شهروندی تأکید دارد و از این منظر، یکی از شاخصترین رمانهای معاصر فارسی در بازنمایی گفتمان حقوق شهروندی بشمار میرود.
کلمات کلیدی
حقوق شهروندی
, سووشون
, سیمین دانشور
, ادبیات داستانی معاصر.
- اکبری. حمیدرضا (1395). نگاهی به حقوق شهروندی. قم: تبیان، ص84.
- حبیب‌زاده. توکل و فرج‌پور اصل مرندی. علی اصغر (1395). «کرامت انسانی و ابتنای حقوق بشری و شهروندی مندرج در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران برآن». فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران. دوره 46. شماره 1. صص115-137.
- حسینی کازرونی. سید‌احمد و فتحی. مهدی (1394). «نگاهی به حقوق شهروندی در ادبیات فارسی». مجموعه مقاله های دهمین همایش بین‌المللی ترویج زبان و ادب فارسی. دانشگاه محقق اردبیلی،ص798.
- دانشور. سیمین (1349). سووشون. تهران: خوارزمی.
- درویشوند. ابوالفضل و دیگران (1400). «تضمینات حق دادخواهی در نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر نظرهای شوران نگهبان». فصلنامه دانش حقوق عمومی. دوره دهم. شماره 34. صص55-29.
- دهخدا. علی اکبر (1373). لغت‌نامه. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
- دوستی. زهرا و دیگران( 1402). «بررسی مکانیسمهای دفاعی روانی در آثار سیمین دانشور با تکیه بر رمانهای سووشون و جزیره سرگردانی، ساربان سرگردان». نشریه علمی سبکشناسی نظو نثر فارسی(بهار ادب). سال شانزدهم. شماره دهم. پی در پی 92. صص145-129.
- رضایی‌پور. آرزو (1385). حقوق شهروندی. تهران: نشر آریان، ص19.
- روزبهانی. طاهره و دیگران(1401).« سیری در شخصیت‌پردازی و مؤلفه های مادری اسطوره در قهرمان زن با تکیه بر داستانهای سووشون و جای خالی سلوچ». نشریه علمی سبکشناسی نظم و نثر فارسی(بهار ادب).دوره 15. پیاپی78. صص256-239.
- سمسارخیابانیان. فتانه و صدرواحدی. نازلی(1404).«تحلیل و واکاوی مؤلفه های حقوق شهروندی در رمان بازی آخربانو اثر بلقیس سلیمانی». هفدهمین کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی، اجتماعی و سبک زندگی.صص27-47.
- فالکس. کیث (1381). حقوق شهروندی. ترجمه: محمد تقی دلفروز. تهران: نشر کویر، صص25-27-29.
- فلاح‌پور. مهدی (1402). بررسی حقوق شهروندی از دیدگاه حقوق خصوص در ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهشهر به راهنمایی مجتبی اسفندیاری. ص52.
- قربان زاده. محمد و شاکری . حمید (1394). «امنیت و حقوق شهروندی در قانون اساسی». نخستین کنگره بین‌المللی حقوق ایران، صص11-13.
- قربان‌نیا. ناصر (1387). بشر و حقوق بشر دوستانه. ج1. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ص35.
- کاظم‌پور. لقمان (1396). «سیر تحول مفهوم شهروندی در دوران باستان». ماهنامه پژوهشهای تاریخی، اجتماعی و سیاسی. شماره اول. صص117-130.
- کامیار. غلامرضا (1382). حقوق شهروندی. تهران: انتشارات مجد، صص18-17.
- کسائیان. ساجده سادات (1398). بررسی و تحلیل مؤلفه های حقوق شهروندی در گزیده آثار محمد علی اسلامی ندوشن. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه علامه طباطبایی. به راهنمایی حوریه شیخ مونسی. ص12.
- موحدی ساوجی. محمد‌حسن (1398). «بررسی تطبیقی حق حیات از دیدگاه قرآن کریم و اسناد حقوق بشر». دو فصلنامه پرتو وحی. دوره 6. شماره 1. پیاپی 10. صص83-100.
- نبی‌لو. علیرضا و هوشنگی شایان. فاطمه (1404). عناصر زبانی سبک‌ساز در سووشون سیمین دانشور. پژوهشنامه زبان ادبی. دوره 2. شماره 8. صص47-86.
- Marshall,T.H(1992), Citizenship and social class,London: pluto press.p8.
- ____________ (2015). H social policy in the twentieth Cetary London. P45